Festiwal sztuki niezależnej dla indywidualnych artystów i twórców eksplorujących sztuczną inteligencję.
Festiwal, który szuka znaczenia w epoce posthumanizmu.
Jak daleko może sięgnąć wizja, gdy sztuczna inteligencja staje się narzędziem w rękach artysty? Render to Reason jest przestrzenią dla twórców, którzy eksperymentują z formą, znaczeniem i technologią, by zrozumieć nie tylko możliwości maszyn, ale też po raz kolejny poszerzyć granice ludzkiej wyobraźni.
Misją festiwalu jest stworzenie przestrzeni dla kina i multimediów tworzonych przez indywidualnych autorów wykorzystujących, choćby częściowo, narzędzia sztucznej inteligencji do kreowania obrazu, dźwięku lub narracji. Festiwal promuje autonomię twórcy, etykę ujawnień procesu twórczego oraz odwagę formalną — idąc pod prąd mainstreamu, lecz pozostając w dialogu z jego najlepszymi praktykami.
Jednym z kluczowych założeń jest rozwijanie kultury feedbacku – otwartej rozmowy i debaty między twórcami a krytykami oraz wzajemnego rozwoju poprzez prelekcje, wykłady i warsztaty organizowane równolegle z przeglądem prac konkursowych.
Czego szukamy: Film (do 15 minut), instalacja, animacja, performance, expanded cinema oraz formy pokrewne.
Autorstwo „Jednoosoby Filmmaker”: Render to Reason stawia na jednoosobową odpowiedzialność artystyczną: za większość kluczowych obszarów filmu odpowiada jeden autor. Dopuszcza się zespół 2–3 osób, o ile główna wizja i większość pracy kreatywnej należą do jednej osoby (maksymalnie dwie jako współautorzy); współprace z aktorami są nielimitowane.
Kategorie i gatunki: Nie wprowadza się sztywnych kategorii gatunkowych ani tematycznych na etapie zgłoszeń. Jury wybiera spośród zgłoszeń finałowy program, kierując się jakością i kryteriami merytorycznymi.
Struktura festiwalu: Wydarzenie ma charakter konkursowy – podczas festiwalu odbywają się pokazy konkursowe zgłoszonych prac, zwieńczone uroczystą galą finałową. Na gali ogłaszane są wyniki obrad jury oraz prezentowane zwycięskie dzieła.
Formy dopuszczane do udziału w festiwalu: Filmy krótkometrażowe o długości od 1 do 15 minut, filmy narracyjne, eseje wideo, instalacje wideo oraz formy performatywne, w tym pokazy generatywne na żywo i kino rozszerzone.
Wydarzenia towarzyszące: Warsztaty, panele dyskusyjne, wykłady, prelekcje oraz sesje Q&A z gośćmi i uczestnikami.
Festiwal prezentuje dwie równorzędne linie programowe, ukazujące różne podejścia twórcze, oraz jedną linię tematyczną:
1. Eksploracja Podejście oparte na eksperymencie, eksploracji, intuicji czy losowości. Twórca skupia się na procesie i pracy ze zmiennym środowiskiem, algorytmem lub dziełem generatywnym.
2. Opowieść „Klasyczna” narracja wzbogacona technologią, nowymi estetykami, formami czy eksperymentami wizualnymi. Medium może być narzędziem ekspresji i emocji, wspierając opowiadanie osobistych historii.
3. „Latent Documentary” Dokument o realnym temacie, ale tworzony z „latent space” narzędzi generatywnych, z zachowaniem faktograficznego rdzenia.
Spotkaj odkrywcze umysły na warsztatach i panelach dyskusyjnych, zadebiutuj w świeżym medium i zacznij konsekwentne poszukiwania formalne.
To wyjątkowa szansa, by wykształcić własny język i twórczo nawiązać do dziedzictwa artystów, którzy odwagą eksperymentu zmieniali historię obrazu, pójdź śladami śmiałych eksperymentatorów z historii kina i sztuk wizualnych.
Sprawdź, dokąd zaprowadzi Cię ryzyko.
PROGRAM
EVENT
INSIGHTS
CATALOG
Debata „Poza pętlą referencji” zaprasza tych, którzy chcą traktować współczesne nurty i technologie
nie jako efekt, lecz jako narzędzie do precyzyjnego myślenia o obrazie i znaczeniu.
Rozbieramy na czynniki trzy osie sporu:
Dyskusja o materiałach i inspiracjach, ich przekształceniach, o tym, co dokładnie generuje model,
a co jest decyzją autora.
Celem jest wykształcenie indywidualnego użycia cytatu/remiksu, który da się wdrożyć – celem jest eksperyment.
Minimum metodologiczne, które realnie uwalnia twórczość, porządkuje odpowiedzialność i pozwala przesuwać
granice formy, zamiast kręcić się w estetycznej autokopii.
Debata „Poza pętlą referencji”
W ramach festiwalu prezentowany jest seans poświęcony wybitnym dziełom filmowej awangardy XX i XXI wieku –
pracom, które redefiniowały język obrazu i wprowadzały nowe sposoby myślenia o formie filmowej.
To filmy, które nie tyle opowiadały historie, co badały samą strukturę widzenia, montażu i rytmu.
Pokazy w tym cyklu stanowią punkt odniesienia dla współczesnych eksperymentów:
tak jak Maya Deren przełamywała granice percepcji w swoich surrealistycznych etiudach,
czy Luis Buñuel demaskował mechanizmy narracji i władzy obrazu,
tak dziś twórcy w cyfrowym świecie algorytmów próbują przesunąć granice między medium a świadomością twórczą.
W seansie znajdują się m.in. wybory z kina strukturalnego, surrealistycznego oraz nurtu
found footage — pokazujące, że
każda nowa technologia artystyczna wymaga nie tylko technicznego opanowania,
lecz także odwagi w redefiniowaniu sensu.
Klasyka Awangardy
W głównym pokazie festiwalu prezentowane są filmy zakwalifikowane do konkursu
Render to Reason Selection — dzieła twórców, którzy w sposób autorski i
eksperymentalny wykorzystują narzędzia sztucznej inteligencji do poszukiwań nowych
form obrazu, narracji i sensu. To nie tyle rywalizacja, co dialog między różnymi
językami wizualnymi, metodami pracy i strategiami myślenia o medium.
Każdy z prezentowanych filmów stanowi odrębną próbę zrozumienia relacji między
człowiekiem, maszyną a ideą autorstwa. W centrum nie stoi perfekcja techniczna,
lecz świadomość procesu, decyzji i odpowiedzialności twórczej. Seans ma charakter
przeglądu postaw – od form eseistycznych i narracyjnych po czysto wizualne
eksperymenty z dźwiękiem, montażem i strukturą danych.
Wybrane prace zostaną poddane dyskusji w ramach sesji
Feedback Culture, a laureaci otrzymają wyróżnienia przyznawane
przez jury złożone z teoretyków, kuratorów i praktyków sztuk audiowizualnych.
Celem tej selekcji jest uchwycenie momentu, w którym technologia staje się nie
tylko narzędziem ekspresji, ale też partnerem w akcie poznawczym i artystycznym.
Seans konkursowy: Render to Reason Selection
W duchu festiwalu, który stawia na proces, refleksję i dialog, powstał cykl wydarzeń
poświęconych kulturze informacji zwrotnej.
Feedback Culture to przestrzeń eksperymentalnych formatów rozmowy o filmie — takich,
które rozwijają krytyczne myślenie i uczą, jak mówić o sztuce, nie sprowadzając jej do prostych ocen.
Feedback Culture ma na celu przekształcić krytykę w dialog – zrozumienie w miejsce oceny,
a refleksję w przestrzeń wspólnego uczenia się o procesie twórczym.
Feedback Culture
Jak daleko może sięgnąć wizja, gdy sztuczna inteligencja staje się narzędziem w rękach artysty? Render to Reason jest przestrzenią dla twórców, którzy eksperymentują z formą, znaczeniem i technologią, by zrozumieć nie tylko możliwości maszyn, ale też po raz kolejny poszerzyć granice ludzkiej wyobraźni.
Misją festiwalu jest stworzenie przestrzeni dla kina i multimediów tworzonych przez indywidualnych autorów wykorzystujących, choćby częściowo, narzędzia sztucznej inteligencji do kreowania obrazu, dźwięku lub narracji. Festiwal promuje autonomię twórcy, etykę ujawnień procesu twórczego oraz odwagę formalną — idąc pod prąd mainstreamu, lecz pozostając w dialogu z jego najlepszymi praktykami.
Jednym z kluczowych założeń jest rozwijanie kultury feedbacku – otwartej rozmowy i debaty między twórcami a krytykami oraz wzajemnego rozwoju poprzez prelekcje, wykłady i warsztaty organizowane równolegle z przeglądem prac konkursowych.
“Zadaniem kina czy jakiejkolwiek innej formy sztuki nie jest przekładanie ukrytych przesłań nieświadomej duszy na sztukę, lecz eksperymentowanie z wpływem, jaki współczesne urządzenia techniczne wywierają na nerwy, umysły i dusze.”
Maya Deren, będąc nie tylko reżyserką, ale także teoretyczką, stała się jedną z najważniejszych postaci amerykańskiego kina eksperymentalnego XX wieku. Jej twórczość była przełomowa, rozwijała nowe sposoby narracji wizualnej, które rezygnowały z tradycyjnych struktur fabularnych na rzecz bardziej intuicyjnych, symbolicznych i rytmicznych form opowiadania. Film „Meshes of the Afternoon” to doskonały przykład tych założeń – dzieło to łączy surrealizm, introspekcję oraz eksperyment formalny, by eksplorować temat tożsamości, snu i rzeczywistości.
Deren była także architektką „infrastruktury autora”- organizowała prywatne i plenerowe pokazy 16 mm, prowadziła wykłady-pokazy, redagowała własne teksty programowe i manifesty, a zarazem zabiegała o niezależne finansowanie, prawa do obiegu i uznanie twórczości poza przemysłem. Budowała alternatywny obieg – od ogrodów i parków, przez uczelniane sale po muzea – w których autor kontroluje dystrybucję, kontekst i odbiór. W praktyce oznaczało to samodzielne kuratorowanie, promocję i negocjowanie praw – pełny łańcuch odpowiedzialności od idei po widza. Jej etos „jednoosobowej wytwórni” – projektowanie koncepcji, realizacja, montaż, organizacja pokazów i opowieści wokół dzieła – stanowi dziś czytelny model pracy dla solo-autorów korzystających z narzędzi cyfrowych i rozwiązań algorytmicznych.
“Chcę, żeby człowiek patrzył na film, nie uważając tego za imitację świata.”
Zbigniew Rybczyński to reżyser, artysta multimedialny, laureat Oscara za film pt. „Tango” (1980), jeden z najważniejszych pionierów polskiego kina eksperymentalnego, którego działalność łączy film, animację, inżynierię obrazu i filozofię percepcji. Związany z Warsztatem Formy Filmowej, traktował film jak laboratorium percepcji, badał strukturę obrazu, rytm i czas, konstruując sekwencje o matematycznej precyzji i poetyckiej sile. „Tango” można traktować jako czysto strukturalny eksperyment, ale zarazem głęboko humanistyczny komentarz, ujęcie świata jako układu powtarzalnych algorytmów zachowań.
Rybczyński był typem „jednoosobowego filmowca” w pełnym sensie tego pojęcia. Pracował obsesyjnie, często samodzielnie wykonując wszystkie etapy produkcji – od scenariusza, przez zdjęcia, po montaż i dźwięk. Był prekursorem idei filmowego laboratorium artysty – miejsca, w którym twórca jest jednocześnie reżyserem, naukowcem i filozofem. W tym sensie można go uznać za duchowego patrona współczesnych twórców cyfrowych, którzy tak jak on, łączą medium techniczne z osobistym doświadczeniem i zadają pytanie o granice ludzkiej percepcji w epoce symulacji. W jego pracach technologia nigdy nie była celem, lecz językiem dla idei. Jego droga twórcza to nieustanny dialog pomiędzy technologią a poezją obrazu — między nauką a wizją.
„Lokowano mnie w środowisku, którego nazwa co jakiś czas się zmieniała: kino awangardowe, film eksperymentalny, film niezależny itd. Starałem się tworzyć filmy tak, by potrafiły komunikować się z ludźmi, poza ograniczonym dialogiem wewnątrz ezoterycznej, awangardowej czy ‘kultowej’ formy.”
Bruce Conner ukształtował język kina z zapożyczonego materiału, pokazując, że montaż może być jednocześnie skalpelem analizy kultury masowej i narzędziem poetyckiej kondensacji. Pracował samotnie, traktując film jak pracownię badawczą: sam gromadził archiwalia, komponował obrazy, projektował rytm i dźwięk.
W przełomowym A Movie (1958) złożył fragmenty kronik, filmów edukacyjnych i newsreeli w „metafilm” o żądzy spektaklu i przemocy wpisanej w nowoczesność. W Report (1967) rozwarstwił medialny zapis zamachu na JFK, obnażając automatyzmy narracji informacyjnej i fetyszyzację obrazu. W Cosmic Ray (1962) i Marilyn Times Five (1968–73) skonfrontował muzykę pop z ciałem i ikoną, rozbijając konsumpcyjny zachwyt na serię pytań o pożądanie i władzę spojrzenia. Wreszcie Crossroads (1976), zmontowany z wojskowych rejestracji testów atomowych, przekształcił dokument w mroczny pejzaż sublimesu: piękno destrukcji staje się tezą o estetyzacji przemocy przez aparat państwa i mediów.
Conner myślał „rytmicznie”: montaż służył tu nie opowieści, lecz pulsowi znaczeń. Zestawiał obrazy tak, by wywołać dysonans poznawczy — widz ma oduczyć się biernej percepcji. Jego praktyka remiksu była zarazem etyczna: reużycie cudzych obrazów zawsze celowało w krytykę systemów produkcji pragnień (popkultura, reklama, propaganda), a nie dekoracyjne cytowanie.